Auteur: maaike

De Hartstichting, KWF en Longfonds zien in het nieuwe coalitieakkoord veel kansen om de aanpak voor een Rookvrije Generatie te versterken. In het coalitieakkoord is vastgelegd dat de doelstellingen uit het Nationaal Preventieakkoord worden voortgezet met als doel om in 2040 een Gezonde Generatie te realiseren. Dit betekent dus dat er hard moet worden ingezet op het realiseren van een Rookvrije Generatie. Partijen zijn wel enigszins verbaasd dat het terugdringen van roken niet explicieter genoemd wordt, gezien de enorme urgentie met 20.000 doden per jaar.

We zijn er nog niet

De afgelopen jaren zijn er belangrijke stappen gezet om roken minder aantrekkelijk te maken, mede dankzij het Nationaal Preventieakkoord en verschillende moties en amendementen, maar we zijn er nog niet. We weten dat de ambitie om een Rookvrije Generatie te realiseren onder druk staat, doordat de meest effectieve maatregel uit het Preventieakkoord (accijnsverhoging) met een jaar vertraging wordt doorgevoerd. Gezien de afspraken in het coalitieakkoord vertrouwen we er echter op dat het nieuwe kabinet zo snel mogelijk samen met ons de volgende stappen zet en het Nationaal Preventieakkoord wordt aangescherpt met nieuwe afspraken en maatregelen op het gebied van roken zoals het verminderen van het aantal verkooppunten van tabak en het verhogen van de prijs met minimaal 10% per jaar. Ook wij blijven ons daarbij onverminderd inzetten voor een Rookvrije Generatie.

Rookvrij opgroeien

Niemand wil immers dat kinderen gaan roken. Het is een dodelijke verslaving waar je niet makkelijk vanaf komt. Toch beginnen nog iedere week honderden kinderen met roken. Ruim de helft van de mensen die blijft roken, sterft vroegtijdig aan de gevolgen ervan. Dat zijn ongeveer 20.000 Nederlanders per jaar. Daarom moet ieder kind dat geboren wordt, de kans krijgen om rookvrij op te groeien. Daar hebben we het kabinet hard bij nodig.

Aanscherpen Nationaal Preventieakkoord

De Rookvrije Generatie kan worden versterkt en versneld door het Nationaal Preventieakkoord aan te scherpen met nieuwe afspraken en maatregelen. Het gaat dan in ieder geval om vijf belangrijke maatregelen:

• In het Preventieakkoord staat het voornemen dat de prijs van een pakje sigaretten in 2023 naar 10 euro stijgt. Het is essentieel dat dit inderdaad gebeurt en dat ook daarna de prijs jaarlijks blijft stijgen door een accijnsverhoging van minimaal 10%.
• Daarnaast moeten verdere stappen worden gezet om te zorgen dat tabak zo snel mogelijk alleen nog in tabaksspeciaalzaken wordt verkocht.
• Ook mogen aanverwante producten als de e-sigaret niet worden vergeten. Die zijn nu nog te aantrekkelijk voor jongeren, vanwege mooie verpakkingen, smaakjes en een lagere prijs.
• Verder zijn meerjarige overheidscampagnes hard nodig, om te stimuleren dat volwassenen stoppen met roken en te zorgen voor brede bewustwording over de schadelijkheid van roken.
• Tot slot is goede en toegankelijke ondersteuning bij stoppen met roken voor iedereen van groot belang.

Hoe kunnen we jongvolwassenen faciliteren bij het stoppen met roken? Hoe bereiken we jongvolwassenen? Welke (nieuwe) invalshoeken kunnen we inzetten die interessant zijn voor jongvolwassenen? Hoe agenderen we dit probleem bij het ministerie van VWS of andere subsidieverstrekkers? Het Trimbos-instituut roept partners op om mee te denken over hoe we de groep jongvolwassen rokers zo klein mogelijk kunnen maken. Zo vormen we samen de coalitie ‘Jongvolwassenen en Roken’. De coalitie gaat zich bezighouden met deze en andere vragen rondom jongvolwassenen die roken.

Waarom deze coalitie?

Het aantal rokers daalt gestaag. Toch rookt nog ongeveer een kwart van de mensen tussen de 18 en 25 jaar. Van de jongvolwassen rokers wil ongeveer 60% stoppen, nu of in de toekomst. 40% wil dat niet, of weet niet of ze willen stoppen met roken. Jongvolwassen rokers maken daarnaast nauwelijks gebruik van (bewezen effectieve) hulp, zoals begeleiding en/of nicotinepleisters, als ze een stoppoging ondernemen. Ook blijken jongvolwassenen moeilijk te bereiken met stoppen-met-roken campagnes of informatie. Tegelijkertijd weten we dat de tabaksindustrie zich met haar marketingactiviteiten en ontwikkeling van nieuwe producten juist op deze leeftijdsgroep richt. De strijd om het roken wordt dus vooral onder de jongvolwassenen uitgevochten. 

Al deze factoren dragen ertoe bij dat een relatief groot deel van de jongvolwassenen rookt en blijft roken in volwassenheid. Dit kan de doelstellingen voor de Rookvrije Generatie uit het Nationaal Preventieakkoord belemmeren én kosten voor de zorg en belasting op het milieu hoog houden. Het meest schrijnende is dat deze problemen levens kosten: een deel van deze groep overlijdt uiteindelijk aan de gevolgen van roken.

Doel

Vanuit het Trimbos-instituut roepen wij daarom partners op om mee te denken hoe we de groep jongvolwassen rokers zo klein mogelijk kunnen maken. Samen willen we nadenken over hoe we deze groep kunnen bereiken, bijvoorbeeld door argumenten aan te dragen over milieu, de relatie tussen stress (prestatiedruk) en roken en de strategieën van de tabaksindustrie. De ideeën vertalen we gezamenlijk naar een praktisch plan, die iedere coalitiepartner zichzelf kan toe-eigenen en uitvoeren. 

Contact

Wilt u meer informatie of zich aanmelden bij de coalitie ‘Jongvolwassenen en Roken’? Mail dan naar Claire de Nerée cneree@trimbos.nl. 

Meer weten over jongvolwassenen en roken? Lees dan onze blog.

Vergeleken met andere landen heeft de Nederlandse overheid de tabakslobby in 2020 beter op afstand gehouden. Dat blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut in opdracht van Gezondheidsfondsen voor Rookvrij. “Maar de overheid moet wel scherp blijven,” waarschuwt programmahoofd Tabak Marc Willemsen.

Altijd andere belangen

Marc: “De tabaksindustrie zoekt telkens nieuwe manieren om het publiek, en dus ook politici, te bereiken. Zo hebben ze dit jaar politici proberen te bereiken met een nieuwe campagne waarbij het lijkt alsof de tabaksindustrie mensen wil helpen van het roken af te komen. Politici moeten zich realiseren dat de tabaksindustrie nooit een deel van de oplossing is. Zij hebben altijd andere belangen.”

Geen bewijs voor inmenging beleid

Uit het ‘Tobacco Industry Interference’-onderzoek blijkt dat er geen bewijs is gevonden in openbare bronnen van directe inmenging van de tabaksindustrie in het huidige tabaksontmoedigingsbeleid. Contact tussen overheid en de tabaksindustrie is alleen toegestaan als het noodzakelijk is om wet- en regelgeving goed uit te voeren en moet gemeld worden in het transparantieregister. Willemsen: “Dat is goed nieuws, hoewel er nog wel ruimte voor verbetering is bij de douane en als het gaat om het gepast gebruik van het transparantieregister.”

Transparantieregister

Uit het onderzoek blijkt dat het transparantieregister nog niet goed gebruikt wordt. Willemsen: “Sommige documenten zijn pas negen maanden na een overleg online geplaatst. Hierdoor is het lastig te achterhalen of de industrie invloed heeft gehad. Ook hier moet de overheid dus scherp blijven en ervoor zorgen dat ze dit register goed gebruiken.”

Verder limiteren van samenwerkingsafspraken

De douane en de tabaksindustrie werken samen om fraude en smokkel van tabaksproducten tegen te gaan. De huidige samenwerking tussen de douane en de tabaksindustrie is voor onbepaalde tijd. Dat is ongebruikelijk én onwenselijk. Willemsen: “De douane is onderdeel van het ministerie van Financiën, waar ook besloten wordt over de tabaksaccijns. Accijns is een belangrijk onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord. Het is dus zeer onwenselijk dat er aan de ene kant afspraken zijn met de tabaksindustrie en er aan de andere kant tegen gestreden wordt: in hetzelfde ministerie! De samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt moeten dus (verder) gelimiteerd worden.”

Internationale ranking

Het rapport maakt deel uit van de Global Tobacco Industry Interference Index. Hier doen tachtig landen aan mee. Wereldwijd staat Nederland op de 6e plek. In Europa (zestien landen die meedoen) staat Nederland op de derde plek. Vorig jaar heeft Nederland ook meegedaan aan dit onderzoek.

Wat is de Tobacco Industry Interference Index?
In 2003 tekende de overheid het WHO-Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging. Daarmee heeft de overheid vastgelegd dat zij de tabaksindustrie op afstand houdt bij het maken van tabakswetgeving en – beleid. De Tobacco Industry Interference Index bekijkt aan de hand van een aantal indicatoren of de overheid daadwerkelijk alleen noodzakelijke contacten met de industrie onderhoudt. Dit rapport maakt deel uit van de Global Tobacco Industry Interference Index.