Categorie: Netwerk nieuws

Bijna een kwart van de Nederlandse jongeren tussen de 12 en 16 jaar oud (24,6%) gaf aan ooit een vape te hebben gebruikt blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut – dit zijn zo’n 240.000 Nederlandse jongeren.

Vapen is niet alleen giftig, het verstoort ook de ontwikkeling van de hersenen en is erg verslavend. Vandaag lanceren Stefania, Bizzey, en Sterre Koning daarom: ‘Ik zeg nee’. Een gloednieuwe track én videoclip die laten zien dat het juist sterk is om nee te zeggen tegen dingen die niet goed voor je zijn, zoals vapen. De artiesten vormen samen The Organs, een nieuwe band samengesteld door de longen, het hart en de hersenen, die fysieke uitdagingen ervaren wanneer je vapet. In samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) maken zij een maatschappelijk statement om weerbaarheid bij jongeren te vergroten. De campagne is onderdeel van het Actieplan tegen vapen.

 Weerbaar tegen groepsdruk

Juist jongeren raken snel verslaafd aan vapen, zonder dat ze het zelf doorhebben. De hersenen van jongeren reageren namelijk sterker op beloning dan die van volwassenen, waardoor zij minder weerbaar zijn tegen de verleiding en vervolgens sneller en heftiger verslaafd raken. Naast deze fysieke kwetsbaarheid is groepsdruk een grote boosdoener van het starten met vapen. Jongeren passen namelijk hun gedrag vaak aan om erbij te horen. Wetenschappers stellen dat dit ervoor kan zorgen dat ze dingen doen, die ze zelf eigenlijk liever niet willen. Zo kan het bijvoorbeeld moeilijk zijn om nee te zeggen tegen een vape, vooral wanneer vrienden of familie dit gebruiken.

“Er verandert veel in het leven van jongeren in de onderbouw van de middelbare school. Juist in die periode is het uitdagend om niet toe te geven aan groepsdruk. Het is daarom cruciaal dat jongeren zich sterk genoeg voelen om hun eigen keuzes te maken, vooral als het gaat om hun gezondheid.”, zegt Prof. dr. Arnt Schellekens, Nationaal Rapporteur Verslavingen en hoogleraar verslaving en psychiatrie aan het Radboudumc. “Deze campagne benadrukt daarom dat ‘nee’ zeggen tegen vapen niet alleen moedig is, maar ook een teken van zelfrespect en weerbaarheid. We willen voorkomen dat de nieuwe generatie begint met vapen, met name wanneer ze de druk voelen om te doen wat leeftijdsgenoten doen. Niet beginnen is namelijk nog altijd beter dan te moeten stoppen met vapen.”

“Ik zeg nee”

Het nieuwe nummer en de bijbehorende videoclip gaan daarom over power, voor jezelf opkomen en gewoon doen wat goed is voor jou en wat je het liefst zelf wil. Het is een track die laat zien dat het juist sterk is om nee te zeggen tegen dingen die toxic voor je zijn. Het refrein blijft sowieso in je hoofd hangen: ik zeg nee. “Ik doe mee aan deze campagne omdat ik het belangrijk vind dat mensen zich realiseren dat vapen echt heel slecht voor je is en dat we er eigenlijk nog maar weinig over weten. Het is eng om iets te gebruiken waarvan je niet weet wat het precies met je lichaam doet.”, vertelt Stefania, “Het voelt misschien moeilijk om nee te zeggen, maar eigenlijk laat je daarmee juist zien dat jíj zelf bepaalt wat je doet en voor jouw gezondheid kiest.”

Sterre vult aan: “Ik vind het heel belangrijk dat jongeren vroeg leren om nee te zeggen tegen iets wat ongezond is. Hoewel iedereen weleens moeite heeft om nee te zeggen, omdat ze graag bij een groep willen horen, is kiezen voor jezelf pas echt krachtig. Als voorbeeldfunctie spreek ik me hierover uit, want je valt namelijk niet buiten de groep als je nee zegt!”

Een vrolijke beat, met een serieuze boodschap

De longen, het hart en de hersenen – in de videoclip komen alle organen tot leven als geanimeerde karakters van de artiesten. Onder een pakkende beat, zingen ze één voor één hoe fijn het is om je eigen ding te doen. De positieve noot ‘ik zeg nee’ contrasteert met de harde waarheid die af en toe ook te zien is in de clip: zeg je geen nee tegen vapen, dan takelen je organen af. Bizzey zegt daarover: “Ik wil bijdragen aan een gezonde toekomst en zien dat de nieuwe generatie gezond en sterk opgroeit. We willen laten zien dat je altijd de optie hebt om nee te zeggen en dat dat juist sterk is. Hoe vaker je dat doet, hoe normaler het wordt en hoe sterker je bent en gezonder je blijft.”

Op donderdag 30 oktober 2025 vond de derde netwerkbijeenkomst van Nederland Rookvrij plaats. Tijdens inspirerende en interactieve sessies deelden meer dan honderd professionals kennis en ervaringen uit.

Benieuwd naar de belangrijkste tips en inzichten? Je leest ze hieronder.

Het stap voor stap afschaffen van de tabaksindustrie

De bijeenkomst startte met het verhaal van Eline Goethals (fellow School for Moral Ambition). Met dagvoorzitter Maria Henneman en alle deelnemers ging ze in gesprek over hoe we de gedachte vanzelfsprekend maken om een einde te maken aan de tabaksindustrie.

Eline werkte jarenlang als reclamemaker. Eén van haar eerste opdrachten was voor de tabaksindustrie. De opdracht? Bedenk iets om jongeren onder de 20 jaar meer te laten roken. Na een paar jaar merkte Eline dat ze op zoek was naar meer zingeving in haar werk. Kon ze haar talent ook inzetten voor een positieve impact?

Ze besloot haar kennis in te zetten tegen de industrie die ze ooit hielp groeien. Eline ging als fellow aan de slag bij de School for Moral Ambition. Voor het Institute of Global Tobacco in Baltimore verdiepte ze zich in de tobacco endgame: het stap voor stap afschaffen van de tabaksindustrie. De kern van de endgame is dat je de macht van de industrie steeds kleiner maakt. In Nederland zetten we bijvoorbeeld sterk in op de ‘retail endgame’. Een belangrijk advies van Eline is om per land en situatie strategisch kijken waar politieke wil is.

Ze schreef een rapport waarin ze uitlegt hoe taal en verhalen kunnen bijdragen aan het normaliseren van de tobacco endgame. Voorbeelden van narratieven zijn onder andere de druk op de zorg, het beschermen van kinderen en het bewust mensen verslaafd maken aan nicotine.

Meer weten? Bekijk het rapport Making tobacco industry elimination inevitable – Communication strategies to reach the tobacco endgame.

Na deze inspirerende sessie gingen de deelnemers in twee workshoprondes interactief met elkaar aan de slag.

Wat kun jij morgen doen? Strategisch beïnvloeden kan iedereen

Désirée Stolker (adviseur gezonde leefomgeving, GGD Hollands Midden) liet zien welke stappen zij de afgelopen jaren nam om haar GGD-regio rookvrij te maken. Dit deed ze vanuit een aanjagende rol. Zo ging ze zelf in gesprek met ambtenaren en wethouders om hen te enthousiasmeren. Ook maakte de GGD inzichtelijk op een regionaal digitaal platform welke omgevingen in de regio al rookvrij zijn. Dit geeft gemeenten de kans om te zien hoe buurgemeenten het doen om hen zo tot actie aan te zetten.

Een paar praktische tips van Désirée:

• Ga eerst intern in gesprek. Het thema rookvrij raakt aan veel andere thema’s waarop je kunt samenwerken. Denk aan Medische milieukunde (MMK), JGZ, HRM en de facilitaire dienst.
• Ga het gesprek aan vanuit het idee: what’s in it voor you? Wat zijn de belangen van de ander en hoe kan je daar een haakje maken? Laat zien welke voordelen het biedt.
• Rookvrij is een mooie, zichtbare manier om te ‘scoren’ voor ambtenaren. Maak zichtbaar wat zij doen voor rookvrij, bijvoorbeeld door lokale of regionale media in te zetten.
• Zoek contact en doe dat ene belletje: dit helpt om draagvlak te creëren.

Vervolgens gingen Thijs Uildriks en Gerben Horst (Public Affairs adviseurs, GGD GHOR) met de deelnemers in gesprek over welke stakeholders er zijn en hoe je die het beste kunt benaderen. Belangrijke conclusies? Je kunt veel bereiken als je het geld van gemeenten bundelt bij de GGD én benader niet allemaal alle stakeholders apart, maar doe dit gezamenlijk.

Tijdens de workshop benoemde Désirée een webinar over vapen dat ze zelf organiseerden. Je kunt dit webinar hier terugkijken.

Practice what you preach: de invloed van jouw organisatie voor rookvrij 

Mara van Dooremaal (strategisch relatiemanager, Hartstichting) en Madeleine Meerten (relatie- en projectmanager, Gezondheidsfondsen voor Rookvrij) gaven in hun workshop inzicht in hoe het interne beleid van een organisatie kan bijdragen aan een rookvrije samenleving. Bedrijven en organisaties spelen namelijk een cruciale rol in het tegengaan van de schadelijke invloed van de tabaksindustrie.

Er zijn verschillende acties die je kunt ondernemen:

• Draag bij aan rookvrije (kind)omgevingen en evenementen
• Draag uit en verspreid de rookvrije boodschap
• Implementeer rookvrij werken, inclusief stoppen-met-rokenondersteuning
• Stop verkoop van tabak
• Stop investeren in de tabaksindustrie
• Stop samenwerken met (partijen die nog samenwerken met) de tabaksindustrie

Mara en Madeleine lieten zien hoe Hartstichting, KWF en Longfonds deze acties in de praktijk brengen, bijvoorbeeld door alle partijen met wie zij samenwerken een verklaring te laten tekenen dat zij geen zakendoen met de tabaksindustrie. Denk hierbij aan leveranciers, marktonderzoeksbureaus, banken en advocatenkantoren. Ook deelden ze stappenplannen voor bedrijven om de werkomgeving rookvrij te maken en stoppen-met-rokenhulp voor medewerkers aan te bieden.

Ze sloten de workshop af met een aantal tips:

• Neem intern verschillende afdelingen mee
• Houd rekening met verschillende belangen en perspectieven
• Help met een groene lijst van partijen met wie je kunt samenwerken, zoals marktonderzoeksbureaus
• Vier behaalde successen
• Blijf aandacht vragen voor het beleid

Wil je een voorbeeld ontvangen van een verklaring om geen zaken te doen met de tabaksindustrie? Of de lijst ontvangen van marktonderzoeksbureaus die geen opdrachten uitvoeren voor de tabaksindustrie? Stuur dan een e-mail naar info@rookvrijegeneratie.nl.

Roken en vapen bij jongeren: de kracht van een integrale aanpak

Heike Garritsen (Onderzoeker middelenpreventie Jeugd) en Annelot Zondervan (projectmedewerker Jeugd) van het Trimbos-Instituut gebruikten in hun workshop het praktijkvoorbeeld van Helder op School om te laten zien hoe je effectief integraal kunt samenwerken. Oftewel: geen losse interventie, maar meerdere maatregelen die elkaar versterken. Dit deden ze aan de hand van de volgende pijlers:

• Beleid: welke afspraken of richtlijnen helpen?
• Omgeving: wat kan er veranderen in de fysieke of sociale omgeving?
• Educatie: welke kennis of vaardigheden zijn nodig? En bij wie?
• Signaleren en begeleiden: hoe herkennen we signalen en wat doen we daarna?

De combinatie van deze vier pijlers is het meest effectief voor duurzame gedragsverandering. Tijdens de workshop onderzochten de deelnemers hoe ze deze pijlers kunnen inzetten in hun eigen dagelijkse praktijk. Denk hierbij aan omgevingen als bedrijven, festivals, sportverenigingen, de verslavingszorg en media. Een belangrijk inzicht voor alle omgevingen is om voldoende tijd en geld te investeren. Ook draagvlak van onderop is belangrijk, zeker als er in een bestuur verstokte rokers zitten.

Meer weten? Lees meer over het preventieprogramma Helder op School en bekijk het stappenplan Nicotinevrije School.

Hoe maak ik mijn zorginstelling rookvrij? 

Wat mag er wel en niet als je een zorginstelling rookvrij maakt? Linda de Heer (Adviseur juridische zaken, GGZ Noord-Holland-Noord) liet in haar workshop zien hoe het rookvrij-beleid binnen haar GGZ-instelling is vormgegeven en hoe dit juridisch is onderbouwd.

Ze besprak wat er wel en niet mogelijk is volgens de wet en wat recente jurisprudentie voor invloed heeft op het rookvrij-beleid in de GGZ. Hoe kun je bijvoorbeeld omgaan met het recht op autonomie? Roken is geen grondrecht. Het zelfbeschikkingsrecht van rokers wordt begrensd door de lichamelijke integriteit van niet-rokers, want meeroken heeft – zoals we weten – ernstige risico’s.

Een paar belangrijke lessen en tips van Linda:

• Zorg voor een duidelijke stip op de horizon
• Begin klein en bouw stap voor stap uit
• Zorg voor heldere definities, bijvoorbeeld ‘Wat is een privéruimte?’
• Betrek medewerkers en cliënten, maar denk ook goed na over welke zaken je niet aan de cliëntenraad voorlegt
• Juridische kaders = steun, niet stok
• Heb je meerdere locaties? Bekijk dan de kaders per locatie
• Stel duidelijk beleid op voordat je invoert én blijf het steeds vernieuwen
• Wees duidelijk en laat geen uitzonderingen toe

Wil je aan de slag om je zorginstelling rookvrij te maken? Bekijk meer tips en informatie op www.rookvrijezorg.com.
Wil je een andere omgeving rookvrij maken? Ga dan naar de website van de Rookvrije Generatie voor tips en materialen.

Meer weten?

Hieronder vind je de presentaties van alle workshops:

• Wat kun jij morgen doen? Strategisch beïnvloeden kan iedereen
• Practice what you preach: de invloed van jouw organisatie voor rookvrij
• Roken en vapen bij jongeren: de kracht van een integrale aanpak
• Hoe maak ik mijn zorginstelling rookvrij?

Heb je vragen over of ideeën voor het netwerk Nederland Rookvrij? Stuur dan een e-mail naar info@nederlandrookvrij.nl.

Wil jij inspiratie opdoen en kennis uitwisselen met andere professionals over het thema rookvrij? Meld je dan aan voor de netwerkbijeenkomst op donderdag 30 oktober van 13.00 uur tot 17.30 uur. De locatie is Domus Medica en deelname is kosteloos.

Meld je aan.  

Programma

13.00 – 13.30 uur: Inloop
13.30 – 14.15 uur: Plenaire opening door Eline Goethals
14.30 – 15.15 uur: Workshopronde 1
15.30 – 16.15 uur: Workshopronde 2
16.30 – 17.00 uur: Afsluiting met discussie
17.00 – 17.30 uur: Netwerkborrel

We starten de bijeenkomst plenair met een inspirerende sessie van Eline Goethals. We werken allemaal toe naar een wereld waarin de tabaksindustrie geen plek meer heeft. Maar hoe maken we die gedachte vanzelfsprekend? Eline werkte jarenlang als reclamemaker, tot ze besloot haar kennis in te zetten tegen de industrie die ze ooit hielp groeien. Als fellow bij de School of Moral Ambition onderzocht ze hoe taal en verhalen kunnen bijdragen aan het normaliseren van de tobacco endgame: het plan om de tabaksindustrie stap voor stap af te schaffen. Ze deelt krachtige inzichten uit haar rapport en laat ze zien hoe woorden kunnen helpen een industrie te beëindigen.

Na deze inspirerende sessie gaan we in groepen uiteen om in workshops over specifieke thema’s in gesprek te gaan en kennis uit te wisselen. Je kunt kiezen uit de volgende workshops: 

• Wat kun jij morgen doen? Strategisch beïnvloeden kan iedereen – Thijs Uildriks (adviseur Public Affairs, GGD GHOR Nederland) en Désirée Stolker (GGD Hollands Midden)
  Verandering begint niet altijd bovenaf: vaak begint het bij jou. In deze workshop leer je hoe je binnen jouw rol wél impact kunt maken, ook zonder officiële opdracht. Je brengt jouw netwerk en invloed in kaart en vertaalt dat naar een concrete actie voor de dag erna. Praktisch, verhelderend en activerend.
• Practice what you preach: de invloed van jouw organisatie voor rookvrij – Mara van Dooremaal (strategisch relatiemanager) en Madeleine Meerten (relatie- en projectmanager), Hartstichting en Gezondheidsfondsen voor Rookvrij
  Deze workshop biedt inzicht in de verschillende manieren waarop je als organisatie met intern beleid kan bijdragen aan een rookvrije samenleving. Bijvoorbeeld door het realiseren van een rookvrije werkomgeving en het denormaliseren van de tabaksindustrie. Zo heeft het practice what you preach-beleid van de Hartstichting, Longfonds en KWF (in)direct geleid tot het terugtrekken van miljarden euro’s aan investeringen in tabaksbedrijven door financiële instituties.
• Roken en vapen bij jongeren: de kracht van een integrale aanpak – Heike Garritsen (Onderzoeker middelenpreventie Jeugd) en Annelot Zondervan (projectmedewerker Jeugd), Trimbos-instituut
  Roken en vapen onder jongeren blijven een hardnekkige uitdaging. In deze workshop gebruiken we Helder op School als praktijkvoorbeeld om te verkennen wat een integrale aanpak inhoudt en wat deze effectief maakt. We delen concrete ervaringen, successen en knelpunten uit de onderwijspraktijk. Vervolgens gaan we in gesprek over hoe de werkzame elementen van deze aanpak ook toepasbaar zijn in andere sectoren. Je reflecteert op je eigen werkomgeving en onderzoekt hoe je deze inzichten kunt vertalen naar jouw praktijk. Een interactieve sessie vol uitwisseling en praktische ideeën.
• Hoe maak ik mijn zorginstelling rookvrij? – Linda de Heer (Adviseur juridische zaken), GGZ Noord-Holland-Noord
  Hoe ga je als zorginstelling om met roken in rookruimten, privéruimten en in de buitenlucht? En hoe verhoudt een rookvrij-beleid zich tot cliëntenrechten? In deze workshop deelt Linda hoe het rookvrij-beleid binnen haar GGZ-instelling is vormgegeven en juridisch onderbouwd. Met aandacht voor de spanningen tussen praktijk, wetgeving en grondrechten.

Aanmelden 

Je kunt je aanmelden via deze link. Je volgt twee workshops. In het aanmeldformulier vragen we je drie voorkeuren door te geven, voor het geval er bepaalde workshops al vol zitten. Meld je snel aan, wat er is een beperkt aantal plekken.

Heb je vragen over de bijeenkomst? Stuur dan een e-mail naar info@nederlandrookvrij.nl.

Vapen is niet alleen giftig, het verstoort ook de ontwikkeling van de hersenen en is supersnel verslavend. Daarom roept een nieuwe overheidscampagne ouders op om tijdig met kinderen te praten over schadelijke gevolgen van vapen.

Nee tegen vapen

Onderzoek onder 12- tot en met 16-jarigen laat zien dat meer dan een kwart van hen al eens heeft gevapet. Van de 12-jarigen is dat bijna één op de tien. Bijna één op de drie jongeren van 12 tot en met 16 jaar die vapen, doet dat dagelijks.

Vandaag start de nieuwe landelijke voorlichtingscampagne ‘Nee tegen vapen’. De campagne is erop gericht om ouders te informeren over de schadelijkheid van vapen, daarover tijdig te praten met hun kinderen en samen nee te zeggen tegen vapen. De campagne is onderdeel van het Actieplan tegen vapen van staatssecretaris Vincent Karremans (Jeugd, Preventie en Sport).

Serieus probleem

Staatssecretaris Vincent Karremans: “Dat 1 op de 10 kinderen van 12 jaar al eens heeft gevapet, maakt heel duidelijk hoe serieus het probleem is. Vapes bevatten vaak heel veel nicotine, soms zelfs tot 400 keer de hoeveelheid nicotine van een sigaret. Nicotine is na heroïne en crack de meest verslavende drug die er bestaat. Dus ook één keertje vapen is heel risicovol.”

“Daarom is het superbelangrijk dat ouders er op tijd thuis over praten met hun kinderen en samen nee zeggen tegen vapen. Dat staat centraal in onze campagne. We moeten doen wat we kunnen om te zorgen dat kinderen niet meer door vapen in het ziekenhuis terecht komen met levensbedreigende longontstekingen, klaplongen of longbloedingen.”

1 op de 7 (14%) jongeren geeft aan dat als hen een vape wordt aangeboden, zij moeilijk nee kunnen zeggen.

Veel jongeren ervaren vapeverslaving

Dat vapen verslavend is, wordt bevestigd in het Motivaction onderzoek in opdracht van VWS. Van de vapende 12- tot en met 16-jarigen in dit onderzoek geeft 38 procent aan verslaafd te zijn aan vapen. “Jongeren raken supersnel verslaafd aan vapen, zonder dat ze het zelf doorhebben,” zegt Prof. dr. Arnt Schellekens, Nationaal Rapporteur Verslavingen en hoogleraar verslaving en psychiatrie aan de Radboudumc. “De hersenen van jongeren reageren sterker op beloning dan die van volwassenen, waardoor zij minder weerbaar zijn tegen de verleiding en vervolgens sneller en heftiger verslaafd raken.”

Ouders spelen cruciale rol

In de bovenstaande afbeelding zijn de circa 20.000 (1 op de 10) twaalfjarige kinderen die ooit hebben gevapet visueel weergegeven op het Malieveld in Den Haag. Het virtueel gevulde Malieveld laat de omvang van het probleem zien. De campagne roept ouders op zich te laten informeren over de schadelijke gevolgen van vapen en moedigt hen aan om met behulp van concrete handvatten op tijd met hun kind over vapen te praten.

Staatssecretaris Karremans: “Vapes hebben bij veel ouders onterecht een imago dat ze minder schadelijk zijn dan sigaretten. Dat moeten we samen zo snel mogelijk uit de wereld helpen. Uit onderzoek weten we dat je als ouder een cruciale rol kunt spelen om te voorkomen dat je kind begint met vapen. Je hebt echt meer invloed dan je misschien denkt.” Kijk voor tips op neetegenvapen.nl.

1 op de 6 jongeren (16%) geeft aan dat zij zich soms onder druk gezet voelen om te vapen.

Actieplan tegen vapen

De voorlichtingscampagne is onderdeel van een breder Actieplan tegen vapen dat staatssecretaris Karremans in maart presenteerde. Het plan richt zich op drie sporen: het tegengaan van illegale handel, het voorkomen dat jongeren beginnen met vapen, en het stoppen met vapen stimuleren en vapers daarbij ondersteunen. Het actieplan bevat onder meer extra bevoegdheden en extra geld voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit om de groeiende illegale handel tegen te gaan.

* Dit onderzoek is uitgevoerd door Motivaction in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

In de regio Gelderland-Zuid start deze maand kunstwedstrijd over roken, vapen en stoppen. Iedereen in de regio mag meedoen: alleen of samen met een creatieve club of -activiteit in de buurt.

Wat moeten deelnemers doen?

Deelnemers maken een kunstwerk over roken, vapen of stoppen. Ze verbeelden hun gevoelens of laten zien wat ze meemaken. Dit kan in elke kunstvorm, zoals:
• Tekening of schilderij
• Collage of mixed media
• Digitaal ontwerp
• Fotografie, korte video of animatie
• Gedicht of verhaal met illustratie
• Breiwerk
• Enz.

Kijk hier voor meer informatie en de voorwaarden.

Wat kan jij doen?

Geef de deelnemers aan jouw creatieve les of activiteit de ruimte om een kunstwerk te maken rondom dit thema en begeleidt ze hierbij. Begin met een kort gesprek of doe associatie-oefeningen over roken en vapen om ideeën op te halen. Gebruik bijvoorbeeld muziek of deze ansichtkaarten. Welke woorden, beelden en gevoelens komen op? Of gebruik tijdschriften om beelden of woorden uit te knippen. Je kunt ook een meer gesloten opdracht geven.

Inleveren en prijzen

Deelnemers uploaden vóór 31 maart 2025 een foto van hun kunstwerk of hun video via ggdgz.nl/kunstwedstrijd. Een jury beoordeelt de inzendingen. We maken de winnaars half april bekend. Er zijn prijzen van €200, €150, 3x €100, 3 x €50, 2x€25. De winnende kunstwerken gaan meereizen met een tentoonstelling door Gelderland-Zuid (regio Nijmegen en Rivierenland).

Meer weten?

Kijk op ggdgz.nl/kunstwedstrijd. Of neem contact op met Anja Ton of Marieke Helmus via rookvrijeomgeving@ggdgelderlandzuid.nl of bel 06-15823296. Op de website vind je ook informatie over gratis stoppen-met-roken hulp.

Twee derde van alle Nederlanders vindt een rookvrije locatie gastvrij. Dus ook de sporters op jouw sportclub! Daarom slaan NOC*NSF en de Rookvrije Generatie de handen ineen om rookvrije sportclubs aan te jagen.

Niet meeroken

“Het is gewoon fijn dat je een sportwedstrijd kijkt zonder dat je om je heen sigarettenrook inademt,” vertelt een vader langs de lijn bij voetbalclub DSS. Een padelster bij tennis- en padelvereniging Pim Mulier vindt het ook fijn dat ze niet meerookt op haar club: “Buiten zitten is toch wel een stuk lekkerder als je niet in iemand anders zijn rook zit. Dus ja, ik vind het top!” 

Minder verleiding

Ook geeft een rookvrije sportclub het goede voorbeeld aan jonge bezoekers. Want zien roken, doet roken. Coach op voetbalclub DSS: “Het lijkt me ook gewoon logisch dat er een rookvrije omgeving is voor de kinderen.” Daarnaast helpen rookvrije plekken rokers en ex-rokers om minder te roken of gestopt te blijven. Tennisser Bob rookt zelf en erkent dit: “Als je iemand met een sigaret ziet, dan ga ik denk ik toch eerder roken.” 

Aan de slag

Kortom: met een rookvrij sportterrein draag je bij aan een gezonde, prettige omgeving en meer sportplezier voor iedereen. Meer dan zestig procent van de sportverenigingen is al rookvrij, maar er is nog werk aan de winkel om in 2025 álle sportclubs rookvrij te maken.

Is jouw sportclub nog niet rookvrij? Wij helpen je graag stap voor stap op weg naar een rookvrij sportterrein. Bekijk de tips en materialen om aan de slag te gaan. 

Laat het zien

Is jouw sportclub al rookvrij? Dan is het belangrijk dat iedereen dit op de club weet. Laat het zien met bijvoorbeeld rookvrij borden, spandoeken, vlaggen en raamstickers. Bestel (gratis) rookvrij materialen. 

Op donderdag 7 november 2024 vond de tweede netwerkbijeenkomst van Nederland Rookvrij plaats. Tijdens inspirerende en interactieve sessies deelden meer dan honderd professionals kennis en ervaringen uit.

Benieuwd naar de belangrijkste tips en inzichten? Je leest ze hieronder.

Hoe spreek je iemand aan die rookt op een rookvrij terrein?

Anneke Peters kan daar als beleidsadviseur vitaliteit bij de RET (sinds 2020 is een rookvrij bedrijf) veel over vertellen. Tijdens haar workshop wisselden deelnemers uit hoe je het best mensen kunt aanspreken die roken op een rookvrij terrein. De belangrijkste tips op een rij:

• Blijf vriendelijk en gebruik een glimlach
  • Zoek eerst de verbinding met iemand en ga dan pas het gesprek aan
  • Communiceer respectvol en met begrip
  • Houd er rekening mee dat niet iedereen het beleid kent
• Communiceer op een positieve manier en vertel wat wél mag
  • Bied een oplossing: waar kan/mag je wel roken?
  • Gebruik rookvrij borden in plaats van borden met verbodstekens
• Betrek iedereen bij het rookvrije terrein, ook rokers en ex-rokers
  • Peer-to-peer communicatie helpt: een roker of ex-roker kan het verhaal vaak beter vertellen dan een niet-roker
• Blijf het rookvrij beleid herhaaldelijk communiceren
  • De kracht van herhaling: communiceer niet alleen bij de start dat het terrein rookvrij is, maar blijf iedereen hiervan op de hoogte houden (bijvoorbeeld 1 of 2 keer per jaar)
  • Streef ernaar dat rookvrij de sociale norm wordt

Bekijk ook dit document voor nog meer tips en tricks voor naleving van een rookvrij terrein.

Roken en stress

Fien Huige (strategisch adviseur bij Pharos) vertelt dat een grote algemene misvatting is dat roken helpt tegen stress. Want: mensen die roken ervaren juist méér stress. En: roken is geen vrije keuze, maar een serieuze verslaving.  

Omdat veel rokers chronische stress ervaren, is het extra moeilijk om te stoppen. Als je stress ervaart, krijg je zin om te roken, omdat dit snel een fijn gevoel geeft: nicotine komt namelijk binnen 7 seconden in je hersenen terecht. Maar dit gevoel is tijdelijk, waardoor je in een vicieuze cirkel terechtkomt: onrust > stress > roken > tevreden > onrust > stress > etc..

Wat is een goede manier om het gesprek over roken aan te gaan? Simpelweg de open vraag stellen ‘Wat betekent roken voor jou?’ geeft veel stof tot gesprek. Hierbij kunnen de volgende materialen goed bij helpen:

• Pharos ontwierp ansichtkaarten in samenwerking met inwoners uit de wijken. Humor is hierbij belangrijk.
• Triggerkaarten die je kunt gebruiken om te laten zien wat een stoppen met roken-coach doet.
• Chat met je sigaret-app: de sigaret in de app maakt de verslaving ‘zichtbaar’.

Alle downloads zijn beschikbaar op www.pharos.nl/rookvrij/.

Hoe bereik je mensen die roken?

Wat werkt wel en wat werkt niet als het gaat om het bereiken van rokers? Claire de Nerée en Monique van Amstel van het Trimbos-Instituut en de Stoplijn leggen uit dat ‘de roker’ helemaal niet bestaat. Dit betekent dus ook dat je niet alle rokers op dezelfde manier kunt bereiken.

Daarom is het belangrijk om goed na te denken over je doelgroep:

• Bij jongeren helpen angstbeelden niet. Wat wel werkt? Ze aanspreken op hun autonomie: je bent verslaafd gemaakt door de tabaksindustrie.
• Bij mensen met een lagere sociale economische positie is het belangrijk om eerst een stopintentie te creëren. Bij deze doelgroep werkt het vooral om in gesprek te gaan: campagnes werken vaak niet, persoonlijk contact wel.
• Bij mensen met een stopintentie is het belangrijk hen te helpen de volgende stap te zetten. En ze het gevoel te geven dat ze zelf een keuze hebben. Een slogan als ‘Ontdekt wat werkt voor jou’  kan dus effectief zijn.
• Bij mensen die de Stoplijn bellen is het belangrijk om zonder oordeel te luisteren en hen uit te leggen dat roken een verslaving is en dus geen vrije keuze. Vertel dat hulp effectief is en vergoed wordt vanuit de basisverzekering.

Wil je rokers bereiken, stel jezelf dan in ieder geval de volgende twee vragen:

• Wie is je doelgroep?
  • Bepaal daarop je boodschap en vorm
  • Kies je kanaal
  • Kies altijd voor begrijpelijke taal
• Beantwoord een vraag
  • Vertel wat mensen willen weten, niet wat je wilt vertellen
  • Geef antwoord op: wat, waarom, hoe, wie en wanneer
  • Vraag AI en zoekmachines om hulp

Rookvrij werken in de zorg

Iedereen heeft recht op een rookvrije werkplek, maar helaas is dit in de praktijk nog niet altijd het geval. Anton van Balkom, aanjager rookvrije zorg, lichtte tijdens zijn workshop toe wat meeroken en derdehands rook is. En tegen welke ethische dilemma’s je aanloopt in de zorg. Met vragen en stellingen gingen de deelnemers in gesprek.

De belangrijkste inzichten:

• In de praktijk rokers medewerkers in de zorg nog vaak mee, vooral in de psychiatrie en thuiszorg.
• Het kan lastig zijn om patiënten en cliënten die roken aan te spreken, omdat je de vertrouwensband niet wilt beschadigen. Het helpt om aan te geven dat iedereen die wil stoppen met roken het verdient om hulp te krijgen.
• De werkgever is aan zet: die heeft de verantwoordelijkheid om medewerkers te beschermen en hen een rookvrije werkomgeving te bieden.
• Als zorgmedeweker is het belangrijk om het goede voorbeeld te geven.
• Er is een cultuurverandering nodig om rookvrij de norm te maken.
• Het kan wél: Jellinek is bijvoorbeeld volledig rookvrij.

Op de website van Rookvrije Zorg vind je tips en toolkits om zorginstellingen rookvrij te maken, zoals deze toolkit voor rookvrij werken in de thuiszorg.

Meer weten?

Op zoek naar meer informatie? Hieronder vind je aanvullende informatie en documenten:

• De presentatie van de plenaire opening van Daniëlle Cohen
• Hoe spreek je iemand aan die rookt op een rookvrij terrein?
• Roken en stress
• Hoe bereik je mensen die roken?
• Rookvrij werken in de zorg
• De presentatie van Marloes Kleinjan die ze gaf tijdens de brainstorm ‘Het terugdringen van roken en vapen bij jongeren’* 
• Het verslag van de brainstorm ‘Het terugdringen van roken en vapen bij jongeren’* 

*Deze brainstormsessie was op uitnodiging. 

Aanstaande ouders willen vaak wel stoppen met roken, maar weten niet altijd hoe. Tegelijkertijd kan het voor zorgverleners lastig zijn om stoppen met roken te bespreken. Er is weinig tijd, je wil weerstand voorkomen en je weet misschien niet waar je naar kunt doorverwijzen. De Taskforce Rookvrije Start introduceert daarom een korte én effectieve stopadviesmethode: het Very Brief Advice plus (VBA+).

Stopadvies in 3 stappen: vraag, vertel, verwijs

Het Very Brief Advice plus (VBA+) is een stopadvies in 3 stappen: je vraagt, je vertelt en je verwijst. Rookt je client? Dan vertel je over effectieve stoppen-met-roken hulp, zoals de telefonische coaching Rookvrije Ouders. Daarna meld je jouw cliënt aan bij de coach.

Volg de gratis e-learning: VBA+ Rookvrije Start

In de nieuwe e-learning leer je hoe je dit stopadvies geeft en hoe je makkelijk en snel verwijst naar de coaches van Rookvrije Ouders. Je kunt kiezen uit 4 varianten van de e-learning, afhankelijk van de doelgroep waar jij mee werkt. De e-learning is gratis en geaccrediteerd. De studieduur is 2 uur. Bestel de e-learning:

• Rookvrij zwanger worden (wensouders)
• Rookvrij zwanger (zwangeren en partners)
• Rookvrij opgroeien(ouders)
• Rookvrij opgroeien – kraamzorg (kraamverzorgenden)

Meer weten?

Kijk op de scholingspagina van Rookvrije Start voor het volledige scholingsaanbod. Download bijvoorbeeld de gesprekskaart met 3 de stappen van VBA+, doe de nieuwe kennisquiz of meld je
aan voor een workshop om te oefenen met het VBA+.